Administracja publiczna – sposoby definiowania. Administracja publiczna a prywatna

Administracja publiczna – definicje naukowe i ich wyjaśnienie oraz porównanie administracji publicznej z prywatną w formie tabeli. Jedno z podstawowych zagadnień, będących punktem wyjścia do dalszych rozważań z zakresu prawa administracyjnego.

W tym wpi­sie poru­szę 3 kwe­stie:
1. Admi­ni­stra­cja – ety­mo­lo­gia poję­cia
2. Admi­ni­stra­cja publicz­na wg def. prof. Jana Bocia,
3. Admi­ni­stra­cja publicz­na w 5 obsza­ra­ch defi­niu­ją­cy­ch,
4. Admi­ni­stra­cja publicz­na vs admi­ni­stra­cja pry­wat­na – uję­cie tabe­la­rycz­ne.

Tre­ść wpi­su może­sz wydru­ko­wać lub zapi­sać w pdf za pomo­cą przy­ci­sku pod tek­stem :)

#1 Admi­ni­stra­cja – ety­mo­lo­gia poję­cia

Admi­ni­stra­cja pocho­dzi od łaciń­skie­go okre­śle­nia mini­stra­re, któ­re to zna­czy tyle co wyko­ny­wać dzia­łal­no­ść słu­żeb­ną (słu­żyć) w celu wyko­na­nia cudzej woli. Uwa­ża się, że doda­nie przed­ro­sta „ad” mia­ło na celu wska­za­nie, iż
1) admi­ni­stra­re doty­czy dzia­łal­no­ść bar­dzo zróż­ni­co­wa­nej, cza­sem pośred­nio zwią­za­nej ze służ­bą, innym razem będą­cą pomoc­ni­czą wobec niej,
2) admi­ni­stra­re to tak­że wska­za­nie, iż nie jest to jed­no­ra­zo­wa czyn­no­ść, ale dzia­łal­no­ść sys­te­ma­tycz­na, względ­nie trwa­ła.

#2 Admi­ni­stra­cja publicz­na wg  def. prof. Jana Bocia

Uprze­dzam – admi­ni­stra­cja publicz­na nie ma jed­nej, peł­nej defi­ni­cji. Stąd mówi się o spo­so­ba­ch defi­nio­wa­nia, a nie o goto­wej for­muł­ce. Na począ­tek, kla­sycz­nie, pod­ręcz­ni­ko­wa teo­ria  – admi­ni­stra­cja publicz­na według pro­fe­so­ra J. Bocia:

Admi­ni­stra­cja publicz­na jest to prze­ję­te przez pań­stwo i reali­zo­wa­ne przez jego zawi­słe orga­ny, a tak­że przez orga­ny samo­rzą­du tery­to­rial­ne­go zaspo­ka­ja­nie zbio­ro­wy­ch i indy­wi­du­al­ny­ch potrzeb oby­wa­te­li, wyni­ka­ją­cy­ch ze współ­ży­cia ludzi w spo­łe­czeń­stwie.

Dla tych, któ­rzy mają przy­jem­no­ść pra­wa uczyć się na wro­cław­skiej uczel­ni, waż­na infor­ma­cja – defi­ni­cję trze­ba znać, pamię­tać. Koniec. Krop­ka. Tak napraw­dę skła­da się ona z kil­ku skła­do­wy­ch – zoba­cz poni­żej – a więc admi­ni­stra­cja publicz­na to…

  • prze­ję­te przez pań­stwo,
  • reali­zo­wa­ne przez
    • zawi­słe orga­ny pań­stwa (nie­za­wi­słe mamy sądy i try­bu­na­ły, pozo­sta­łe orga­ny miesz­czą się w tej defi­ni­cji),
    • orga­ny samo­rzą­du tery­to­rial­ne­go (m.in. bur­mi­strza, sta­ro­stę, rady mia­sta – zob. Wła­dze i orga­ny gmi­ny »klik«),
  • (co?) zaspo­ka­ja­nie zbio­ro­wy­ch i indy­wi­du­al­ny­ch potrzeb oby­wa­te­li, wyni­ka­ją­cy­ch ze współ­ży­cia ludzi w spo­łe­czeń­stwie.

Tym samym, uzna­je się, że do poję­cia admi­ni­stra­cja publicz­na nale­żą wszel­kie dzia­ła­nia podej­mo­wa­ne przez orga­ny admi­ni­stra­cji pań­stwo­wej i samo­rzą­du tery­to­rial­ne­go, któ­re (w teo­rii) zaspo­ka­ja­ją potrze­by oby­wa­te­li, a mówiąc sze­rzej całej spo­łecz­no­ści. To jest mie­sza­ny spo­sób defi­nio­wa­nia (mówi o tym KTO dzia­ła i CO robi) – w punk­cie dru­gim poja­wia­ją się defi­ni­cje jed­no­rod­ne.

#3 Admi­ni­stra­cja publicz­na w 5 obsza­ra­ch defi­niu­ją­cy­ch

Kla­sycz­na defi­ni­cja prof. Bocia mówi o tym KTOCO robi. W przed­sta­wio­ny­ch poni­żej obsza­ra­ch defi­niu­ją­cy­ch będzie tyl­ko KTO (wte­dy mówi­my o defi­ni­cja­ch pod­mio­to­wy­ch) albo CO (tym cha­rak­te­ry­zu­ją się defi­ni­cje przed­mio­to­we). Dodat­ko­wo, poja­wią się w nich epi­te­ty: pozy­tyw­nie (kim jest/ czym się zaj­mu­je) albo nega­tyw­nie (czym nie jest/ czym się nie zaj­mu­je). Stąd też powsta­ją 4 obsza­ry: nega­tyw­nie-przed­mio­to­wy, pozy­tyw­nie-przed­mio­to­wy, nega­tyw­nie-pod­mio­to­wy oraz pozy­tyw­nie-przed­mio­to­wy. Na koniec 2 defi­ni­cje szcze­gól­ne do kom­ple­tu.

Zapa­mię­tu­jąc i rozu­mie­jąc, co zna­czą poję­cia: pod­mio­to­wy, przed­mio­to­wy, pozy­tyw­nie, nega­tyw­nie zde­cy­do­wa­nie łatwiej sko­ja­rzy­cie je z samy­mi defi­ni­cja­mi. A teraz, przejdź­my do meri­tum:

Admi­ni­stra­cja jest to podej­mo­wa­na w publicz­nym celu dzia­łal­no­ść pań­stwa (i związ­ków publicz­no­praw­ny­ch) poza usta­wo­daw­stwem i sądow­nic­twem
(obszar nega­tyw­nie-przed­mio­to­wy)

Zgod­nie z cha­rak­te­ry­sty­ką w nawia­sie, w tym przy­pad­ku klu­czo­we jest scha­rak­te­ry­zo­wa­nie admi­ni­stra­cji jako dzia­łal­no­ści (co robi?) i wska­za­nie czym się nie zaj­mu­je (zgod­nie z trój­po­dzia­łem wła­dzy, usta­wo­daw­stwo i sądow­nic­two są roz­łącz­ne od admi­ni­stra­cji).

Admi­ni­stra­cja jest to dzia­łal­no­ść tych orga­nów publicz­ny­ch (pań­stwo­wy­ch), któ­re nie są orga­na­mi usta­wo­daw­czy­mi i sądo­wy­mi.
(obszar nega­tyw­nie-pod­mio­to­wy)

Tym razem, waż­ne jest scha­rak­te­ry­zo­wa­nie admi­ni­stra­cji jako dzia­łal­no­ści orga­nów (kogo?) i wska­za­nie jaki­mi orga­na­mi nie są (zgod­nie z trój­po­dzia­łem wła­dzy, orga­ny usta­wo­daw­cze i sądow­ni­cze są roz­łącz­ne orga­nów admi­ni­stra­cji).

Za nami 2 obsza­ry nega­tyw­ne, teraz czas na pozy­tyw­ne pod­mio­to­wo i przed­mio­to­wo.

Admi­ni­stra­cja jest to dzia­łal­no­ść orga­nów admi­ni­stra­cyj­ny­ch.
(obszar pozy­tyw­nie-pod­mio­to­wy)

Naj­bar­dziej kla­sycz­na defi­ni­cja. Mamy dzia­łal­no­ść orga­nów (kogo?) i nie ma zaprze­cze­nia stąd pozy­tyw­ny obszar.

Pozo­sta­ła 4 – naj­dłuż­sza.

Admi­ni­stra­cja to dzia­łal­no­ść (celowa/ praktyczna/ konkretna/ planowa/ bezpośrednia/ władcza/ ciągła/ regulująca/ twórcza/ kontrolowana/ opar­ta na prawie/ trwała/ organizatorska/ kierownicza/ swo­ista), mają­ca na celu reali­za­cję (potrzeb) zadań publicz­ny­ch (państwa/ spo­łecz­ny­ch pod­mio­tów samorządowych/ pod­mio­tów publicznych/ wyma­ga­ją­cy­ch ochrony/ konkretnych/ z zakre­su ochro­ny inte­re­sów publicznych/ okre­ślo­ny­ch usta­wa­mi
(obszar pozy­tyw­nie-przed­mio­to­wy)

Na przed­miot wska­zu­je wie­lo­przy­miot­ni­ko­wa dzia­łal­no­ść (co?), na pozy­tyw­ny obszar brak zaprze­cze­nia. Na ten moment myślę, że do naj­waż­niej­szy­ch przy­miot­ni­ków zali­cza­ją się: bez­po­śred­nia, wład­cza, regu­lu­ją­ca, kon­tro­lo­wa­na, opar­ta na pra­wie. Bar­dzo moc­no poka­żą się one przy kolej­ny­ch zagad­nie­nia­ch.

Ponad­to, moż­na zna­leźć obsza­ry defi­ni­cji szcze­gól­ny­ch:

Admi­ni­stra­cja jest to ta czę­ść dzia­łal­no­ści pań­stwa, w wyni­ku któ­rej powsta­je sto­su­nek admi­ni­stra­cyj­no­praw­ny.

Admi­ni­stra­cja to taka bez­po­śred­nia i kon­kret­na dzia­łal­no­ść, któ­rą przez czyn­no­ści rze­czy­wi­ste reali­zu­je się cele bez­pie­czeń­stwa, postę­pu i dobro­by­tu zbio­ro­wo­ści

Tym samym przed­sta­wi­łam ety­mo­lo­gię poję­cia admi­ni­stra­cja, defi­ni­cję pod­sta­wo­wą admi­ni­stra­cji publicz­nej oraz 6 obsza­rów defi­niu­ją­cy­ch – mate­ria to spo­koj­nie powin­na wystar­czyć na omó­wie­nie tej czę­ści zagad­nie­nia.

#4 Admi­ni­stra­cja publicz­na a pry­wat­na – uję­cie tabe­la­rycz­ne

Sko­ro admi­ni­stra­cja publicz­na to orga­ny państwowe/samorządu tery­to­rial­ne­go oraz dzia­łal­no­ść tych orga­nów to w naj­więk­szym skró­cie admi­ni­stra­cją pry­wat­ną będą orga­ny nie­pu­blicz­ne, któ­re dzia­ła­ją dla zaspo­ko­je­nia potrzeb oby­wa­te­li, czy też spo­łecz­no­ści. Jed­nak­że, wypo­wie­dź stu­den­ta pod­czas egza­mi­nu w zakre­sie dane­go zagad­nie­nia powin­na być bar­dziej roz­bu­do­wa­na, stąd tabe­la porów­naw­cza. War­to jedy­nie zapa­mię­tać, że admi­ni­stra­cja pry­wat­na nie jest jed­no­li­ta i okre­śle­nia w tabe­li mogą znaj­do­wać licz­ne wyjąt­ki od wska­za­ny­ch reguł.

kry­te­rium Admi­ni­stra­cja publicz­na admi­ni­stra­cja pry­wat­na
cele dzia­łań sze­ro­kie wąskie
cha­rak­ter dzia­łań zewnętrz­ne wewnętrz­ne
moty­wa­cja dzia­ła­nia ochro­na inte­re­su publicz­ne­go ochro­na inte­re­su indy­wi­du­al­ne­go
cele wyzna­cza pań­stwo rynek
pod­sta­wa praw­na pra­wo admi­ni­stra­cyj­ne pra­wo cywil­ne i han­dlo­we
pro­wa­dzo­na w imie­niu i z ramie­nia pań­stwa pry­wat­ne­go pod­mio­tu
trwa­ło­ść trwa­ła, sta­ła przej­ścio­wa, zwią­za­na z wła­ści­cie­lem

Za nami omó­wio­ne pierw­sze poję­cia. Przed­sta­wio­ne zosta­ły spo­so­by defi­nio­wa­nia admi­ni­stra­cji publicz­nej i jej porów­na­nie z admi­ni­stra­cją pry­wat­ną. W następ­nym wpi­sie przed­sta­wię temat o sferach/ funk­cja­ch admi­ni­stra­cji publicz­nej »klik«

>Zagadnienie opracowane na podstawie: Nauka administracji, pod redakcją Jana Bocia, Kolonia Limited 2013.<
Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial