Akt administracyjny – pojęcie, sposoby klasyfikowania

Pracując i zajmując się prawem administracyjnym warto wyjść od definicji aktu administracyjnego, a później skupić się na jego szczególnej formie – decyzji. Sięgając do pozycji naukowych  w tym tekście powiem o pojęciu oraz sposobach klasyfikowania. Stąd dowiemy się, iż przez akt administracyjny rozumiemy:

[def.] Sfor­ma­li­zo­wa­ny objaw woli orga­nu admi­ni­stru­ją­ce­go pod­ję­ty na pod­sta­wie pra­wa i w gra­ni­ca­ch przy­słu­gu­ją­cy­ch temu orga­no­wi kom­pe­ten­cji, skie­ro­wa­ny do zin­dy­wi­du­ali­zo­wa­ne­go adre­sa­ta, w kon­kret­nej spra­wie, wywo­łu­ją­cy skut­ki praw­ne w sfe­rze pra­wa admi­ni­stra­cyj­ne­go, a cza­sa­mi też w sfe­rze inny­ch dzia­łów pra­wa.

 A tak po pol­sku, akt admi­ni­stra­cyj­ny musi skła­dać się z nastę­pu­ją­cy­ch ele­men­tów:
  • nadaw­cą jest organ admi­ni­stru­ją­cy, posia­da­ją­cy władz­two,
  • wyda­ny na pod­sta­wie pra­wa (ist­nie­je pod­sta­wa praw­na, aby go wydać),
  • wyda­ny przez organ, kom­pe­tent­ny do wyda­nia (jest prze­pis, któ­ry regu­lu­je, któ­ry organ ma wydać akt admi­ni­stra­cyj­ny),
  • skie­ro­wa­ny do kon­kret­ne­go (zin­dy­wi­du­ali­zo­wa­ne­go) adre­sa­ta oraz w kon­kret­nej spra­wie (tzw. podwój­na kon­kret­no­ść: oso­by i spra­wy),
  • prze­pi­sy wska­zu­ją w jakiej for­mie ma zostać wyda­ny akt – np. decy­zji admi­ni­stra­cyj­nej,
  • zwią­za­ny z pra­wem admi­ni­stra­cyj­nym i co do zasa­dy wywo­łu­ją­cy skut­ki tyl­ko w tej sfe­rze.
Nato­mia­st, jeśli cho­dzi o spo­so­by kla­sy­fi­ko­wa­nia, to może­my je wyróż­nić:
  • ze wzglę­du na spo­sób kształ­to­wa­nia sto­sun­ków praw­ny­ch::
    • akty kon­sty­tu­tyw­ne – two­rzą, zmie­nia­ją lub uchy­la­ją sto­sun­ki praw­ne, przy czym ta zmia­na kon­kret­nej sytu­acji praw­nej nastę­pu­je tu nie z mocy samej usta­wy, ale z mocy wła­śnie tego aktu admi­ni­stra­cyj­ne­go, obo­wią­zu­ją ex nunc: decy­zja o wyda­niu pasz­por­tu (nowa sytu­acja), decy­zja o zmia­nie nazwi­ska – w obu przy­pad­ka­ch ta decy­zja coś tworzyła/ zmie­nia­ła – pozwa­la­ła wydać pasz­port lub zmieć nazwi­sko,
    • akty dekla­ra­to­ryj­ne – potwier­dza­ją pra­wa i obo­wiąz­ki, któ­re dla adre­sa­tów wyni­ka­ją z usta­wy, same zaś taki­ch praw i obo­wiąz­ków nie two­rzą, obo­wią­zu­ją ex tunc, np.: stwier­dze­nie naby­cia oby­wa­tel­stwa, dyplom uni­wer­sy­tec­ki – one wska­zu­ją, że już coś mamy i tyl­ko to potwier­dza­ją;
  • ze wzglę­du na cha­rak­ter sto­sun­ku orga­nu admi­ni­stra­cyj­ne­go wyda­ją­ce­go akt admi­ni­stra­cyj­ny do adre­sa­ta:
    • akty admi­ni­stra­cyj­ne zewnętrz­ne – adre­so­wa­ne na zewną­trz, do odręb­ny­ch pod­mio­tów praw­ny­ch, np.: do oby­wa­te­la i inny­ch insty­tu­cji nie­pod­po­rząd­ko­wa­ny­ch orga­no­wi wyda­ją­ce­mu akt,
    • akty admi­ni­stra­cyj­ne wewnętrz­ne – adre­so­wa­ne do wewnątrz struk­tu­ry, do orga­nów, insty­tu­cji, pod­mio­tów, któ­re są pod­po­rząd­ko­wa­ne służ­bo­wo orga­no­wi wyda­ją­ce­mu akt;
  • ze wzglę­du na zakres praw­nej regu­la­cji warun­ków wyda­nia aktu: 
    • akty admi­ni­stra­cyj­ne swo­bod­ne – takie akty, któ­ry­ch warun­ki wyda­nia nie są przez pra­wo w ogó­le okre­ślo­ne, lub też okre­ślo­ne są w spo­sób nie­wy­czer­pu­ją­cy (organ może coś wyko­nać – sło­wo „może” poja­wia się wpro­st w prze­pi­sie),
    • akty admi­ni­stra­cyj­ne zwią­za­ne – takie akty, któ­ry­ch warun­ki pod­ję­cia zosta­ły WYRAŹNIE okre­ślo­ne nor­ma­mi pra­wa (organ musi, jest zobo­wią­za­ny, wyda­je, itp.);
  • ze wzglę­du na wolę adre­sa­ta:
    • akty admi­ni­stra­cyj­ne, któ­re docho­dzą do skut­ku za zgo­dą adre­sa­ta – ina­czej zwa­ne „dwu­stron­ny­mi” [Zob. Akty admi­ni­stra­cyj­ne „dwu­stron­ne”],
    • akty admi­ni­stra­cyj­ne, któ­re docho­dzą do skut­ku bez zgo­dy adre­sa­ta;
  • ze wzglę­du na skut­ki praw­ne wywo­ły­wa­ne w sfe­rze pra­wa cywil­ne­go:
    • akty admi­ni­stra­cyj­ne, któ­re wywo­łu­ją bez­po­śred­nie skut­ki cywil­no­praw­ne,
    • akty admi­ni­stra­cyj­ne, któ­re wywo­łu­ją pośred­nio skut­ki cywil­no­praw­ne.

Wię­cej w zakre­sie tema­ty­ki aktu admi­ni­stra­cyj­ne­go poja­wi się w kolej­ny­ch wpi­sa­ch. Pod­lin­ku­ję wte­dy odpo­wied­nie frag­men­ty w tym tek­ście.

Zob. For­my aktów admi­ni­stra­cyj­ny­ch »klik«

>Zagadnienie opracowane na podstawie: Prawo administracyjne, pod redakcją Jana Bocia, Kolonia Limited 2010.<
Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial