Decentralizacja – pojęcie i rodzaje

Niniej­szy wpis oma­wia zagad­nie­nie pn. decen­tra­li­za­cja w zakre­sie same­go poję­cia jak i jej rodza­jów. Tak­że, do rze­czy.

Decen­tra­li­za­cja [def.] – spo­sób orga­ni­za­cji apa­ra­tu admi­ni­stra­cyj­ne­go, w któ­rym orga­ny niż­sze­go rzę­du nie są hie­rar­chicz­nie pod­po­rząd­ko­wa­ne orga­nom wyż­sze­go rzę­du, a więc organ wyż­sze­go rzę­du nie może wyda­wać pole­ceń orga­nom niż­sze­go rzę­du w zakre­sie spo­so­bu zała­twia­nia okre­ślo­ny­ch spraw,
Wystę­pu­je tu samo­dziel­no­ść reali­za­cji kom­pe­ten­cji wła­sny­ch pod­mio­tów – wyeli­mi­no­wa­nie pod­po­rząd­ko­wa­nia hie­rar­chicz­ne­go z ukła­du sto­sun­ków z orga­na­mi zwierzch­ni­mi.
Pro­ces taki może nastą­pić wyłącz­nie w dro­dze usta­wo­wej.
Dopusz­czal­ny nad­zór wery­fi­ka­cyj­ny – oce­na legal­no­ści (zgod­no­ści z pra­wem) dzia­łań.

Pod­mio­ty zde­cen­tra­li­zo­wa­ne to: jed­nost­ki samo­rzą­du tery­to­rial­ne­go oraz inne pod­mio­ty zde­cen­tra­li­zo­wa­ne, peł­nią­ce funk­cje z zakre­su admi­ni­stra­cji publicz­nej (przed­się­bior­stwa; zakła­dy admi­ni­stra­cyj­ne; samo­rząd zawo­do­wy, orga­ni­za­cje pożyt­ku publicz­ne­go, inne spo­łecz­ne pod­mio­ty orga­ni­za­cyj­ne, np. kościół kato­lic­ki);

Rodza­je decen­tra­li­za­cji:
  • tery­to­rial­na – wypo­sa­że­nie orga­nów admi­ni­stra­cji, zarzą­dza­ją­cy­mi poszcze­gól­ny­mi jed­nost­ka­mi podzia­łu tery­to­rial­ne­go, w taki sto­pień samo­dziel­no­ści wobec orga­nów nad­rzęd­ny­ch, któ­ry uza­sad­nia uzna­nie ich za orga­ny zde­cen­tra­li­zo­wa­ne, np. samo­rząd tery­to­rial­ny;
  • rze­czo­wa – powie­rze­nie samo­dziel­nym orga­nom lub orga­ni­za­cjom zarzą­dza­nia okre­ślo­ny­mi rodza­ja­mi spraw.

Podwój­no­ść sytu­acji pod­mio­tu zde­cen­tra­li­zo­wa­ne­go – sytu­acja, kie­dy czę­ść kom­pe­ten­cji jest zde­cen­tra­li­zo­wa­na, a pozo­sta­łe odby­wa­ją się w sytu­acji hie­rar­chicz­ne­go pod­po­rząd­ko­wa­nia.

>Zagadnienie opracowane na podstawie: Nauka administracji, pod redakcją Jana Bocia, Kolonia Limited 2013.<
Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial