Jednostki pomocnicze gminy i szczególny status dzielnic m. st. Warszawy

W tekście omawiam czym są jednostki pomocnicze, jaki jest ich podział, na jakiej podstawie prawnej działają oraz… podaję drobną ciekawostkę

Pod­sta­wa praw­na: 
  • M. Augu­sty­niak, [w:] Usta­wa o samo­rzą­dzie gmin­nym. Komen­ta­rz, B. Dol­nic­ki (red.), Lex/el. 2016;
  • M. Mazu­ryk, [w:] M. Kar­piuk, M. Mazu­ryk, Ustrój mia­sta sto­łecz­ne­go War­sza­wy. Komen­ta­rz, Lex/el. 2012;
  • art. 5, art. 35–37 usta­wy z dnia 8 mar­ca 1990 r. o samo­rzą­dzie gmin­nym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.), dalej zwa­na u.s.g.;
  • art. 5 – art. 14 usta­wy z dnia 15 mar­ca 2002 r. o ustro­ju mia­sta sto­łecz­ne­go War­sza­wy (Dz. U.z 2015 r., poz. 1438);
  • wyrok NSA z dnia 4 lute­go 2014 r. (sygn. akt II OSK 2910/13).
Ustalenia wstępne

Jed­nost­ki pomoc­ni­cze moż­na powo­łać jedy­nie w gmi­nie (jedy­nie prze­pi­sy z u.s.g. prze­wi­du­ją ich powo­ła­nie – to naj­prost­sza, a jed­no­cze­śnie naj­peł­niej­sza odpo­wie­dź na pyta­nie) na pod­sta­wie zasad okre­ślo­ny­ch w sta­tu­cie gmi­ny.

Uży­ty prze­ze mnie cza­sow­nik „moż­na” (z art. 5 u.s.g.) wska­zu­je na dobrowolność/ fakul­ta­tyw­no­ść ich powo­ła­nia, z jed­nym wyjąt­kiem – w mie­ście sto­łecz­nym War­sza­wa utwo­rze­nie dziel­nic jest obo­wiąz­ko­we.
Jakie wyróżniamy jednostki pomocnicze?
  • sołec­twa – orga­nem uchwa­ło­daw­czym w nich jest zebra­nie wiej­skie (udział w zebra­niu przy­słu­gu­je wszyst­kim zamiesz­ka­łym na tere­nie jed­nost­ki), a orga­nem wyko­naw­czym – soł­tys wspo­ma­ga­ny przez radę sołec­ką. Soł­tys korzy­sta z ochro­ny praw­nej przy­słu­gu­ją­cej funk­cjo­na­riu­szo­wi publicz­ne­mu;
  • dziel­ni­ce – orga­nem uchwa­ło­daw­czym jest rada dziel­ni­co­wa, a wyko­naw­czym zarząd, na cze­le jego stoi prze­wod­ni­czą­cy, któ­ry korzy­sta z ochro­ny praw­nej przy­słu­gu­ją­cej funk­cjo­na­riu­szo­wi publicz­ne­mu oraz może uczest­ni­czyć w pra­ca­ch rady gmi­ny na zasa­da­ch okre­ślo­ny­ch w sta­tu­cie gmi­ny, bez pra­wa udzia­łu w gło­so­wa­niu;
  • osie­dla – orga­nem uchwa­ło­daw­czym jest rada osie­dlo­wa, a wyko­naw­czym zarząd, na jego cze­le stoi prze­wod­ni­czą­cy, któ­ry korzy­sta z ochro­ny praw­nej przy­słu­gu­ją­cej funk­cjo­na­riu­szo­wi publicz­ne­mu oraz może uczest­ni­czyć w pra­ca­ch rady gmi­ny na zasa­da­ch okre­ślo­ny­ch w sta­tu­cie gmi­ny, bez pra­wa udzia­łu w gło­so­wa­niu. Sta­tut osie­dla może usta­lić, że w osie­dlu orga­nem uchwa­ło­daw­czym jest ogól­ne zebra­nie miesz­kań­ców.
  • poło­żo­ne na tere­nie gmi­ny mia­sto,
  • inne np. wspól­no­ty, samo­rzą­dy miesz­kań­ców, okrę­gi, rejo­ny, kolo­nie, kwar­ta­ły, przy­siół­ki.
Tryb powstania jednostki pomocniczej
Jed­nost­kę pomoc­ni­czą two­rzy rada gmi­ny, w dro­dze uchwa­ły, po prze­pro­wa­dze­niu kon­sul­ta­cji z miesz­kań­ca­mi lub z ich ini­cja­ty­wy. Zasa­dy two­rze­nia, łącze­nia, podzia­łu oraz zno­sze­nia jed­nost­ki pomoc­ni­czej okre­śla sta­tut gmi­ny.
Obiecana ciekawostka
Co do zasa­dy, sołec­twa wystę­pu­ją w gmi­nie wiej­skiej, ale mogą być w miej­ski­ch. W 2013 r., w 11 gmi­na­ch miej­ski­ch były sołec­twa (http://funduszesoleckie.pl/?p=675). W 2014 r., na mocy usta­wy o fun­du­szu sołec­kim w gmi­na­ch, gmi­na mogła wyod­ręb­nić czę­ść budże­tu dla sołec­tw (czy­li tzw. fun­du­sz sołec­ki). Powsta­ła wąt­pli­wo­ść czy moż­na powo­łać sołec­twa w gmi­na­ch miej­ski­ch (by zyskać środ­ki). NSA w orze­cze­niu z dnia 4 lute­go 2014 r. (sygn. akt II OSK 2910/13) wska­za­ło, opie­ra­jąc się na wykład­ni celo­wo­ścio­wej, że moż­na, ale tyl­ko jeśli dany teren gmi­ny miej­skiej ma cha­rak­ter wiej­ski, np. wcze­śniej był wsią.
Szczególny status dzielnic m. st. Warszawy

War­sza­wa to jedy­na gmi­na w Pol­sce, któ­ra w któ­rej obli­ga­to­ryj­nie powo­ła­ne są dziel­ni­ce (jed­nost­ki podzia­łu pomoc­ni­cze­go), a ponad­to mają usta­wo­wo okre­ślo­ny zakres zadań „wyko­ny­wa­ny­ch na zasa­dzie wyłącz­no­ści przez dziel­ni­ce”. W ten spo­sób cię­żar funk­cjo­no­wa­nia War­sza­wy jako j.s.t. roz­kła­da się na dziel­ni­ce o znacz­nie szer­szy­ch upraw­nie­nia­ch niż „tra­dy­cyj­ne” jed­nost­ki pomoc­ni­cze w gmi­na­ch.

Dziel­ni­ce two­rzo­ne, łączo­ne, dzie­lo­ne i zno­szo­ne są tak jak jed­nost­ki pomoc­ni­cze, o któ­ry­ch mowa w u.s.g, tj. w dro­dze uchwa­ły Rady m. st. War­sza­wy na pod­sta­wie sta­tu­tu m. st. (mia­sta sto­łecz­ne­go) War­sza­wy, a funk­cjo­nu­ją na pod­sta­wie odręb­ne­go sta­tu­tu, nada­ne­go przez Radę m. st. War­sza­wy. Orga­nem sta­no­wią­cym i kon­tro­l­nym dziel­ni­cy jest rada dziel­ni­cy, a orga­nem wyko­naw­czym – zarząd dziel­ni­cy, jed­nak­że w zakre­sie wybo­rów do rad dziel­nic oraz do rad­ny­ch dziel­nic sto­su­je się odpo­wied­nio prze­pi­sy o wybo­ra­ch do rady m. st. War­sza­wy oraz o rad­ny­ch gmi­ny.

Stan prawny na dzień 15 marca 2017 r.
Pozdrawiam,
Ania Maciąg

Gra­fi­ka pocho­dzi z: pl.wikipedia.org

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial